Sağlığımızla ilgili zaman zaman endişe duymamız doğaldır. Ancak bu endişeler sürekli hale geliyor, günlük yaşamınızı etkiliyor ve sık sık ciddi bir hastalığınız olduğuna inanmanıza neden oluyorsa, bu durum sağlık anksiyetesi (eski adıyla hipokondriyazis ya da halk arasında "hastalık hastalığı") ile ilişkili olabilir.
Sağlık anksiyetesi yaşayan kişiler, vücutlarındaki normal hisleri veya hafif belirtileri ciddi hastalıkların işareti olarak yorumlayabilirler. Doktor muayeneleri ve test sonuçları normal olsa bile kaygıları devam edebilir.
Sağlık Anksiyetesi Nedir?
Sağlık anksiyetesi, kişinin ciddi bir hastalığa sahip olduğuna veya yakalanacağına dair yoğun ve sürekli kaygı yaşadığı psikolojik bir durumdur.
Bu kişiler genellikle:
- Vücutlarını sürekli kontrol eder.
- İnternette hastalık belirtilerini araştırır.
- Doktorlara sık başvurabilir veya tam tersine hastalık teşhisi almaktan korktuğu için doktordan kaçınabilir.
- Normal bedensel duyumları ciddi hastalık belirtisi olarak yorumlayabilir.
Bu durum kişinin iş, sosyal ve aile yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.
Sağlık Anksiyetesinin Belirtileri
Sağlık anksiyetesi kişiden kişiye farklı şekillerde görülebilir. En yaygın belirtiler şunlardır:
- Sürekli ciddi bir hastalığı olduğunu düşünmek
- Küçük belirtileri felaketleştirmek
- İnternette sürekli sağlık araştırması yapmak ("Dr. Google")
- Doktor değiştirmek veya sık sık tetkik yaptırmak
- Test sonuçlarına rağmen rahatlayamamak
- Nabız, tansiyon veya vücudu sürekli kontrol etmek
- Hastalıklarla ilgili haberlerden aşırı etkilenmek
- Sağlık kaygısı nedeniyle sosyal yaşamdan uzaklaşmak
Sağlık Anksiyetesi Neden Olur?
Sağlık anksiyetesinin tek bir nedeni yoktur. Genellikle birçok faktör birlikte rol oynar.
1. Geçmiş Yaşantılar
Çocukluk döneminde ciddi hastalık yaşamak veya ailede kronik hastalıkların bulunması sağlıkla ilgili hassasiyet geliştirilmesine neden olabilir.
2. Kaygıya Yatkın Kişilik Özellikleri
Yüksek kaygı düzeyi, belirsizliğe tahammülsüzlük ve mükemmeliyetçilik sağlık anksiyetesini artırabilir.
3. İnternet ve Bilgi Kirliliği
Belirti aramalarının internet üzerinden yapılması ("cyberchondria"), kaygının giderek artmasına neden olabilir.
4. Stresli Yaşam Olayları
Yakın birinin hastalanması, pandemi deneyimi veya önemli yaşam değişiklikleri sağlık kaygısını tetikleyebilir.
Sağlık Anksiyetesi ile Panik Atak Aynı Şey midir?
Hayır.
Panik atakta kişi aniden yoğun fiziksel belirtiler yaşar ve o anda kalp krizi geçirdiğini düşünebilir.
Sağlık anksiyetesinde ise kişinin temel sorunu, uzun süre devam eden hastalık korkusudur. Panik ataklar sağlık anksiyetesine eşlik edebilir ancak aynı durum değildir.
Sağlık Anksiyetesi Nasıl Tedavi Edilir?
Sağlık anksiyetesi tedavi edilebilir bir durumdur.
Psikoterapide amaç yalnızca kaygıyı azaltmak değil, kişinin bedenini yorumlama biçimini değiştirmektir.
En sık kullanılan yöntemler şunlardır:
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
- Psikodinamik Terapi
- EMDR (travmatik yaşantılar eşlik ediyorsa)
- Mindfulness temelli yaklaşımlar
Bazı durumlarda psikiyatrist tarafından ilaç tedavisi de önerilebilir.
Sağlık Anksiyetesi ile Başa Çıkmak İçin Neler Yapabilirsiniz?
- İnternette belirtileri sürekli araştırmaktan kaçının.
- Doktor güvencesi arama döngüsünü fark edin.
- Bedensel duyumların her zaman hastalık anlamına gelmediğini hatırlayın.
- Düzenli egzersiz yapın.
- Uyku düzeninizi koruyun.
- Kaygınızı bastırmak yerine anlamaya çalışın.
- Kaygılarınız yaşam kalitenizi etkiliyorsa psikolojik destek alın.
Ne Zaman Bir Uzmandan Destek Almalısınız?
Aşağıdaki durumlar varsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız faydalı olabilir:
- Günün büyük bölümünü hastalık düşünerek geçiriyorsanız,
- Sürekli doktor değiştiriyor veya test yaptırıyorsanız,
- Normal test sonuçlarına rağmen rahatlayamıyorsanız,
- Sağlık kaygınız işinizi, ilişkilerinizi veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa.
Sağlık anksiyetesi yalnızca "fazla endişelenmek" değildir. Uygun psikoterapi desteğiyle bu döngü kırılabilir ve kişi bedenine yeniden güvenmeyi öğrenebilir.
Powered by Froala Editor
